TỰ KIỂM SOÁT: TRÌ HOÃN HAM MUỐN NGẮN HẠN ĐỂ GẶT HÁI THÀNH CÔNG DÀI HẠN
Sự tự kiểm soát (Self-Control) thực chất là gì?
Mỗi ngày, chúng ta bị vây quanh bởi hàng tá cám dỗ: một chiếc bánh donut ngọt ngào khi đang ăn kiêng, việc bật phim xem tiếp khi đến giờ đi ngủ, hay việc chi tiền mua sắm bốc đồng. Khả năng bạn đứng vững trước những cám dỗ đó chính là thước đo của sự tự kiểm soát.
Trong tâm lý học khoa học, sự tự kiểm soát (self-control) được định nghĩa là khả năng kiềm chế các xung động và trì hoãn sự thỏa mãn ngắn hạn để đổi lấy những phần thưởng lớn hơn, giá trị hơn trong dài hạn . Các nhà nghiên cứu khẳng định rằng sự tự kiểm soát chính là nền tảng khởi đầu của mọi thành công và là một trong những sức mạnh nội tại lớn nhất của con người.
Bài học từ Thí nghiệm kẹo dẻo (The Marshmallow Test)
Để minh chứng cho sức mạnh của khả năng trì hoãn sự thỏa mãn, nhà tâm lý học Walter Mischel đã thực hiện một thí nghiệm vô cùng nổi tiếng. Ông đặt những đứa trẻ 4 tuổi vào một phòng kín với một viên kẹo dẻo trước mặt và đưa ra một thỏa thuận: Các em có thể ăn ngay viên kẹo đó, hoặc nếu chờ đợi được một vài phút cho đến khi người nghiên cứu quay lại, các em sẽ được thưởng hai viên kẹo dẻo.
Cuộc nghiên cứu dài hạn theo dõi những đứa trẻ này khi lớn lên đã mang lại những phát hiện chấn động:
Những đứa trẻ có đủ ý chí để trì hoãn sự thỏa mãn, kiên nhẫn chờ đợi viên kẹo thứ hai, khi trưởng thành đạt tỷ lệ tốt nghiệp đại học cao hơn, thu nhập tốt hơn và ít gặp các rắc rối về nghiện ngập hơn.
Ngược lại, những đứa trẻ không thể cưỡng lại cám dỗ và ăn ngay viên kẹo đầu tiên thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc kiểm soát hành vi khi trưởng thành.
Dù các nghiên cứu tái lặp sau này chỉ ra tầm ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế - xã hội khiến kết quả có phần khiêm tốn hơn, nhưng thông điệp cốt lõi vẫn không hề thay đổi: Sự trưởng thành và thành công trong cuộc sống bắt nguồn từ khả năng nói "Không" với những thú vui nhỏ nhặt trước mắt để hướng tới những mục tiêu vĩ đại hơn trong tương lai. Thậm chí, nhiều nghiên cứu trên trẻ em tại Mỹ, Châu Á và New Zealand còn chứng minh rằng sự tự kiểm soát dự đoán thành công học tập và đời sống tốt hơn cả chỉ số thông minh IQ.
Cách rèn luyện "cơ bắp ý chí" của bạn
Sự tự kiểm soát hoạt động rất giống với một khối cơ bắp:
Nó tiêu hao năng lượng: Việc liên tục phải kìm nén các thôi thúc (như nhịn ăn bánh ngọt khi đang đói) sẽ tạm thời tiêu tốn năng lượng tinh thần, khiến bạn dễ bỏ cuộc hơn ở các nhiệm vụ đòi hỏi ý chí ngay sau đó. Do đó, "cơ bắp ý chí" cũng cần có thời gian nghỉ ngơi để phục hồi.
Nó có thể phát triển thông qua rèn luyện: Nếu bạn thường xuyên thực hành việc vượt qua các thôi thúc không lành mạnh hằng ngày (như kiên quyết không kiểm tra điện thoại khi đang làm việc, kiểm soát chi tiêu bốc đồng), bạn đang trực tiếp làm cho "cơ bắp tự kiểm soát" của mình trở nên dẻo dai và mạnh mẽ hơn.
Trì hoãn một chút niềm vui hôm nay chính là chìa khóa mở ra những phần thưởng khổng lồ ngày mai.
